TIN TỨC - SỰ KIỆN
NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ BỆNH GLÔCÔM

Hưởng ứng tuần lễ Glôcôm thế giới 2024

Ths.Bs. Trần Nguyễn Minh Nhật – BSCKII. Nguyễn Thị Ngọc Ánh

                                                (Khoa Glôcôm Bệnh viện Mắt Thành phố Đà Nẵng)

Nếu có một căn bệnh ảnh hưởng đến hàng triệu người ở mọi lứa tuổi và mọi dân tộc, là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa nhưng có thể phòng ngừa được thì chắc hẳn ai cũng biết về nó. Tuy vậy lại có một căn bệnh, Bệnh Glôcôm, là một tình trạng bệnh mà áp lực trong mắt làm tổn thương dây thần kinh thị giác, có thể không có triệu chứng nào trong giai đoạn đầu và nếu không được điều trị, nó có thể dẫn đến mất thị lực và mù lòa không hồi phục được. Thế nhưng bệnh Glôcôm là một căn bệnh ít được nhận biết, dẫu cho đáp ứng toàn bộ các tiêu chuẩn về một căn bệnh nguy hiểm hàng đầu. Ngay tại những nước phát triển như Mỹ, trong 2,7 triệu người bị Glôcôm tỷ lệ bệnh nhân thực sự biết về chính căn bệnh của mình cũng chỉ có 50% (Theo nghiên cứu của Viện Mắt Quốc gia - Mỹ). Tại Việt Nam, dẫu cho chưa có nghiên cứu nào thống kê về mức độ hiểu biết của bệnh nhân Glôcôm, nhưng ước tính ở những nước đang phát triển có thể có đến 90% ngươi bệnh không có hiểu biết về chính căn bệnh của mình. Bản thân chúng tôi là  bác sĩ điều trị Glôcôm tại Bệnh viện Mắt Đà Nẵng, cũng có không ít lần tôi phải ngạc nhiên về sự chủ quan, thiếu hiểu biết về bệnh Glôcôm từ chính bệnh nhân của mình.

Chính thực trạng trên khiến việc nâng cao nhận thức cho bệnh nhân đối với bệnh Glôcôm có tầm quan trọng ngang với điều trị căn bệnh này, dưới đây là một số biện pháp:

1. Cho mọi người thấy họ có thuộc vùng “nguy hiểm” hay không

Bước đầu tiên để ngăn ngừa bệnh Glôcôm là làm cho mọi người nhận thức được nó. Điều đó không chỉ bao gồm những bệnh nhân hiện tại mà còn cả những bệnh nhân tương lai. Những lý do quan trọng, ngoài việc có triệu chứng về mắt, khiến một người cần biết về Glôcôm bao gồm yếu tố gia đình có người mắc bệnh, tuổi từ 40 trở lên, sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài, có tật khúc xạ, bị bệnh về mắt khác trước đó như chấn thương, viêm màng bồ đào…, có bệnh nền như đái tháo đường, đau nửa đầu, tăng huyết áp, rối loạn tuần hoàn máu… Vì vậy, bất kỳ bệnh nhân nào đến khám tại các cơ sở khám mắt nên được biết về bệnh Glôcôm, đặc biệt là nhóm người có các yếu tố nguy cơ, từ đó tự bản thân bệnh nhân thấy được sự quan trọng của việc tầm soát kiểm tra cho bản thân và người nhà. Và để có thể phổ biến đến những nhóm người kể trên, không chỉ riêng bác sĩ nhãn khoa thực hiện tuyên truyền, mà cần sự giúp sức của tất cả các bác sĩ chuyên ngành khác về các bệnh đã nêu.

2. Gây sốc bằng số liệu thống kê

Các sự kiện và số liệu có thể truyền tải thông điệp mạnh mẽ, những con số choáng ngợp có thể khiến mọi người mở rộng tầm mắt. Ví dụ, Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Glôcôm là nguyên nhân gây mù lòa đứng thứ hai thế giới. Vào năm 2020, số người (tuổi từ 40-80) bị Glôcôm trên thế giới vào khoảng 79,6 triệu, được dự đoán tăng lên 111,8 triệu vào 2040, trong đó bệnh nhân Glôcôm người Châu Á chiếm 47%. Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê của Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết, tính đến năm 2020 cả nước có 380.800 người mù hai mắt, trong đó có 24.800 người mù do Glôcôm (chiếm 65%, đứng thứ 2 sau bệnh đục thể thủy tinh 66,1%).

3. Sử dụng người có sức ảnh hưởng

Một số người sẽ không thích số liệu thống kê “hù dọa” và những nghiên cứu khó hiểu, khi đó sẽ cần một cách khác để tiếp cận họ. Một trong số cách phổ biến nhất là thông qua những người nổi tiếng, những người có nhiều “fan” hâm mộ, những người có sức ảnh hưởng lớn trong xã hội. Dù muốn hay không, chúng ta đang sống trong một nền văn hóa dễ bị ảnh hưởng bởi người nổi tiếng và sẽ có nhiều người chú ý hơn đến điều gì đó khi nó ảnh hưởng đến người nổi tiếng. Thông qua các chương trình truyền hình, gameshow, mạng xã hội…, những thông tin về bệnh Glôcôm có thể đến được với nhiều người hơn.

4. Sử dụng cách diễn đạt dễ hiểu

Khi tiếp cận đến quần chúng là những người ít kiến thức về chuyên môn nhãn khoa, cần sử dụng những từ ngữ thông dụng, dễ hiểu, ví dụ ban đầu có thể gọi bệnh Glôcôm bằng một cái tên khác thuần Việt hơn như bệnh “tăng nhãn áp”, bệnh “thiên đầu thống”, bệnh “gây teo thần kinh mắt”, dẫu cho có thể không hoàn toàn đúng với bản chất bệnh, nhưng hơn được là bệnh nhân dễ nhớ, dễ kể lại với người quen, người nhà, dễ tự tìm hiểu thêm sau này. Những lời khuyên về chăm sóc, điều trị, nhỏ thuốc cần đơn giản và có tính lặp lại dễ nhớ: như nhỏ thuốc mốc giờ cố định, tái khám ngày cố định,… Nhưng thông tin tuyên truyền trên báo đài, mạng xã hội nên sử dụng những mẩu chuyện nhỏ, những câu chuyện gần gũi với cuộc sống, ví dụ như chia sẻ của bệnh nhân và người nhà về cách chăm sóc, cách sống vui khỏe với Glôcôm. Tần số xuất hiện những thứ này càng nhiều, càng gợi sự tò mò tìm hiểu của mọi người trong cộng đồng, giúp tăng sự nhận biết về bệnh.

5. Cải thiện cách bạn giáo dục tất cả bệnh nhân

Mọi người nhớ nhiều hơn gấp sáu lần khi họ nhìn và nghe thấy điều gì đó thay vì chỉ nghe đơn thuần. Những video chất lượng cao trình chiếu ở nơi công cộng, mạng xã hội là cách nhanh nhất, dễ dàng nhất và hiệu quả nhất để thực hiện việc giáo dục những thông tin cơ bản về bệnh Glôcôm, các phương pháp tầm soát và theo dõi, phương pháp điều trị, tiến triển sau này của bệnh… đến với bệnh nhân. Những video cần thật sự ngắn gọn, vì xu thế hiện nay là lướt các đoạn video ngắn trên mạng xã hội như facebook, tiktok,… nên các thông tin chúng ta đăng lên cũng cần gọn đến từng giây, nhưng phải có tính ấn tượng và dễ nhớ. Bước ban đầu thu hút sự chú ý lúc nào cũng là bước quan trọng nhất và khó khăn nhất, những giai đoạn sau này, các hình thức trò chuyện lâu dài, bài viết tỉ mỉ có thể được chính người bệnh tìm đến.   

Nâng cao nhận thức về bệnh Glôcôm cho người bệnh và cho mọi người trong cộng đồng là nhiệm vụ quan trọng không kém việc điều trị, cần sự nổ lực của ngành Nhãn khoa cũng như của cả bộ máy y tế Quốc gia. Trên đây chỉ là những biện pháp đơn giản nhưng có thể áp dụng ngay, hy vọng điều này sẽ góp phần cải thiện trình độ hiểu biết về bệnh Glôcôm, từ đó giảm bớt gánh nặng bệnh tật lên người bệnh và cộng đồng.  

----- o0o -----


Các tin tức sự kiện khác

Địa chỉ
68 Phan Đăng Lưu,P. Hòa Cường Bắc,
Q. Hải Châu, TP. Đà Nẵng
Điện thoại
0236.3624283
E.mail
benhvienmat@danang.gov.vn
© Bản quyền thuộc Bệnh viện Mắt Đà Nẵng